tutaj święta są inne – Przeżywanie świąt Bożego Narodzenia w Republice Południowej Afryki

tutaj święta są inne

Przeżywanie świąt Bożego Narodzenia w Republice Południowej Afryki ma niewiele wspólnego z atmosferą, do której jesteśmy przyzwyczajeni w naszym kraju. Jeżeli Boże Narodzenie kojarzy nam się z wieczerzą wigilijną, choinką, śpiewem kolęd, śniegiem i niebem usłanym gwiazdami, to tych elementów nie znajdziemy w jego przeżywaniu w RPA. Świętowanie Bożego Narodzenia kończy się tutaj w Boże Narodzenie.

inaczej niż w Polsce

Wieczerza wigilijna jest nieznana zarówno Afrykańczykom, jak i innym społecznościom, które zamieszkują ten kraj. Wprawdzie kolędy, tak jak w Polsce, słyszy się w radiu, telewizji i w dużych supermarketach już w okresie Adwentu, zabieg ten jednak ma charakter czysto komercyjny i niewiele wspólnego z przeżyciem religijnym. Kolędy są śpiewane w kościołach w czasie liturgii bożonarodzeniowej, znacznie rzadziej słyszy się je na ulicach lub w domach podczas spożywania wieczerzy wigilijnej.

Choinka, która jest nieodzownym elementem świąt w Polsce, w Południowej Afryce należy do rzadkości; zastępują ją eukaliptusy i palmy. Jeśli w ogóle pojawi się pierwsza gwiazdka, będzie to znacznie później niż w Polsce – około godz. 20.00 – ze względu na dłuższy dzień. Śniegu nie ma, ponieważ Boże Narodzenie wypada w środku lata, ale nawet gdyby była zima, śnieg spada tutaj raz na kilka lat, a może rzadziej. W grudniu zatem jest gorąco, czasami parno. Taki klimat jest charakterystyczny dla rejonu Kwa-Zulu Natal, gdzie przebywam już od kilku dobrych lat.

tutaj święta są inne  - Przeżywanie świąt Bożego Narodzenia w Republice Południowej Afryki

w kościołach chrześcijańskich

Południowa Afryka to kraj zróżnicowany pod względem narodowościowym, kulturowym, politycznym i religijnym. Te czynniki znacząco wpływają na sposób przeżywania nie tylko Bożego Narodzenia, lecz także wszystkich ważniejszych świąt chrześcijańskich.

Pod względem religijnym społeczeństwo RPA jest podzielone na chrześcijan (81%), muzułmanów (1,5%), hindusów, żydów, buddystów (razem 2,3%) i wyznawców religii afrykańskich (1%). Pozostali nie należą do żadnej tradycji religijnej. Chrześcijanie stanowią większość religijną, która jest afiliowana do poszczególnych Kościołów i wspólnot. Największe wspólnoty i Kościoły to syjonistyczny chrześcijański (11,1%), charyzmatyczny (8,2%), rzymskokatolicki (7,1%), metodystyczny (6,8%), holenderski reformowany (6,7%), anglikański (3,8%), luterański (2,5%). Pozostałe to mniejsze wspólnoty i Kościoły protestanckie, apostolskie, grecko-prawosławne i etiopskie (dane według spisu ludności z 2001 roku).

Pomimo że Boże Narodzenie jest świętem chrześcijańskim i dniem wolnym od pracy, każdy z wymienionych Kościołów przeżywa je na swój sposób, w obrębie własnej tradycji religijnej. Z pewnością większość chrześcijan spotyka się na liturgii bożonarodzeniowej w swoich świątyniach: śpiewają kolędy i rozmyślają nad wydarzeniem Wcielenia Słowa Bożego, a później przedłużają tę refleksję na spotkania w rodzinach.

Pojawia się jednak także druga ważna okoliczność. Boże Narodzenie przypada w lecie, w okresie wakacyjnym, stąd też duża grupa chrześcijan, należących do poszczególnych wyznań, przebywa w tym czasie na urlopach w ośrodkach wypoczynkowych. W wielu wypadkach nie mają więc oni kontaktu ze swoim Kościołem i nie uczestniczą w liturgii bożonarodzeniowej.

w Kościele rzymskokatolickim

Na trzecim miejscu w grupie Kościołów chrześcijańskich znajduje się Kościół rzymskokatolicki. Dzień Bożego Narodzenia w RPA katolicy przeżywają zgodnie z tradycją swojego Kościoła. To główne wydarzenie zbawcze jest, oczywiście, poprzedzone czterotygodniowym adwentowym przygotowaniem wspólnoty, rekolekcjami, spowiedzią, a w dzień Bożego Narodzenia przygotowaniem świątyni, w tym także tradycyjnego żłóbka z charakterystycznymi dla Czarnego Lądu elementami kulturowymi, jak palmy zamiast choinek, afrykański okrągły domek zamiast szopki czy czarne postaci Świętej Rodziny i pasterzy. W każdej wspólnocie parafialnej lub misyjnej jest sprawowana pasterka. Warto zaznaczyć, że odprawia się ją o różnych porach dnia. W niektórych świątyniach jest przeżywana tak jak w Polsce – o północy. Często jednak jest odprawiana wcześniej ze względu na wzrastającą przestępczość, szczególnie w środowiskach miejskich.

elementy różnych kultur

Boże Narodzenie jest inaczej świętowane we wspólnotach kościelnych w miastach, a inaczej w rejonach tradycyjnie afrykańskich. W miejskich parafiach wspólnoty kościelne są często mieszane: należą do nich biali, czarni, kolorowi i chrześcijanie pochodzenia hinduskiego. Na liturgię składają się zatem elementy zaczerpnięte z poszczególnych kultur. Można powiedzieć, że taki pluralizm kulturowy i liturgiczny to ideał, do którego należałoby dążyć w całym Kościele rzymskokatolickim w RPA.

W typowo misyjnych wspólnotach afrykańskich przeważa jednorodność kulturowa. W liturgii bożonarodzeniowej dominuje zatem kolorystyka afrykańska, akcja liturgiczna jest dynamiczna, włącza się w nią śpiew i taniec. Jeszcze inaczej liturgia Bożego Narodzenia jest sprawowana we wspólnotach z przewagą chrześcijan pochodzenia hinduskiego, gdzie wkomponowuje się w nią elementy bliskie kulturowo tej właśnie grupie ludności. W końcu w parafiach, do których należą biali Południowoafrykańczycy lub Europejczycy, liturgia jest raczej statyczna, w stylu typowo europejskim, i charakterystycznie krótka.

jedność w różnorodności

Pomimo różnorodności kulturowej, która charakteryzuje Kościół rzymskokatolicki w RPA, wszyscy będziemy zjednoczeni w tym wyjątkowym dniu wokół ołtarza. Wspólna Eucharystia, upamiętniająca i urzeczywistniająca Wcielenie Jezusa Chrystusa, będzie nas jednoczyć ze wspólnotą i całym Kościołem.

W Południowej Afryce obecnie pracuje ośmiu polskich sercanów. Kolejny raz przeżyjemy jedność w różnorodności. Jeszcze raz doświadczymy jednoczącej mocy ponadczasowego przesłania, że Bóg się rodzi i pozostaje w rodzinie ludzkiej, dzieląc jej troski i nadzieje, konflikty i harmonię, cierpienia i radości.

ks. Krzysztof Grzelak SCJ

(RPA)

Numer: 1 (92)/2008 STYCZEŃ – CZAS SERCA styczeń-luty można kupić na stronie:

Wydawnictwo Księży Sercanów
ul. Saska 2, 30-715 Kraków
tel.: (+48) (12) 290-52-98
290-52-99
fax: wew. 23
www.wydawnictwo.net.pl
e-mail: [email protected]

hastagi na stronie:

#??wi?ta w afryce #Bo??e Narodzenie w Afryce #bo??e narodzenie w rpa

Authors
Top